wees auditief toegankelijk
Blog » Tips

Tips

Is een gehoorapparaat nu echt zo goed?

De laatste tijd spreek ik veel mensen, vooral ouderen, die ondanks hun hoorapparaat klagen over een slechte verstaanbaarheid. Vaak zijn ze al verschillende keren op bezoek geweest bij de audicien en zelfs bij de audioloog. Soms heeft dat tot verbetering geleid. Via via krijgt men de suggestie eens bij Oorakel op bezoek te gaan voor het uitproberen van soloapparatuur, welke zoals bekend bestaat uit een zender en ontvanger die meestal via een halslus de singnale doorgeeft aan het hoorapparaat. Velen zijn hier tevreden over, anderen blijven zoeken.

Onlangs verkreeg ik op proef een zender en ontvanger van het model walkie talkie. Ik plugde een enkelvoudige koptelefoon in en legde dit in mijn oor. Verbazend goede geluidkwaliteit, zelfs bij een stevige achergrond (niet te stevig). Wanneer de zender voor de luidspreker van de TV werd gehangen kon ik de verkiezingspraatjes van de politici goed volgen. Het bereik is erg groot (50 m?). Dit systeem aan een ouderling gegeven resulteerde in een zeer tevreden grijns of het gezicht die niet meer verdween terwijl we van alles probeerden: een tweegesprek; een tafeloverleg, de TV volgen, in een zaal de spreker volgen op afstand. Allemaal perfect. Er was een nadeel. Bij een te grote groep of bij een discussie in een gezelschap dan moet men de zender doorgeven. Dat is iets ongewoons en daarom laat men het vaak na, waardoor de aanwezige slechthorende niet alles van de discussie meekrijgt. Niet alleen de slechhorende is daarmee gepakt, maar ook U omdat U de deskundige mening van deze slechthorende mist.......... Het merk van dit microfoon/ontvanger systeem doe ik U graag toekomen, mail me via pierredemacker@hotmail.com

De afstand is een heel belangrijke variabele

zie  http://www.hearinglosshelp.com/articles/singlemost.htm:

De allerbeste manier om gehoorverlies op te vangen

© August 2006 by Neil Bauman, Ph.D.

Antwoord: dit is heel eenvoudig: hou de afstand tot de mond van de spreker zo kort mogelijk!

Vier argumenten daarvoor:

1. Geluid neemt af met toenemende afstand

Deze afname is echt veel sterker dan je denkt! Het geluid neemt echter af met het kwadraat van de afstand: Als ik direct in je rechter oor praat (afstand 25 cm) dan hoor je me voor 100%; echter op 100 cm is er nog maar 1/4*1/5 =1/16 ste over van de geluidssterkte (kwadratenwet). Bij 5 m is er nog maar 1/400 ste. Dit is dus een heel belangrijke factor om je gehoorprobleem te overkomen.

Dus: als je het luider wil horen, ga dichterbij staan!

2. Achtergrondruis wordt erger met toenemende afstand

Met toenemende afstand komt er meer ruis tussen jou en de spreker; omdat deze ruis dichterbij is dan de spreker- hoor je de ruis beter. Hierdoor wordt de stem van de spreker weggedrukt. Elk ongewoon geluid zoals kuchen, papier gekreuk, geschuif in de stoel, gepraat van mensen en elk ander geluid van buiten door het raam of deur maakt het des te moeilijker om de spreker te verstaan naarmate je verder van hem/haar afstaat.

Een hoorapparaat dragen is in deze gevallen niet echt de oplossing, want met toenemende afstand moet je je apparaten steeds harder zetten. Als je dit doet pikken je apparaten steeds meer achtergrond op; dus je hebt steeds meer interferentie bij het spraakverstaan.

Daarentegen: als je direct in iemands oor praat, is er nauwelijks sprake van achtergrond!

Vandaar: elimineer de achtergrond zo veel mogelijk: verkort de afstand!

3) Spraak raakt vervormt met toenemende afstand.

Geluid van spraak wordt door de lucht getransporteerd, maar dit is storingsgevoelig. Bij voorbeeld: afbuigingen en reflecties door harde oppervlakten kunnen in een ruimte de spraak sterk verstoren. Hoe dichterbij, des te minder last heb je ervan. Als de spreker direct in je oor praat heb je helemaal geen last van verstoring.

Daarom: verminder de verstoring: hou de afstand kort!

4. Spraakintelligentie neemt af met toenemende afstand

Hoe verder je van de spreker af staat des te eenvoudiger de spraakintelligentie wordt. Je verstaat het daardoor slechter.

De meeste slechthorenden hebben een hoge tonen verlies (rechts in het audiogram). Iemand met een normaal gehoor heeft een vlakke lijn rondom het vlak 0 dB. Een doof iemand heeft een curve die helemaal onderin ligt. Slechthorenden daarentegen met lage tonen doofheid horen nog redelijk in bij lage frequenties maar hebben een dramatische afname bij hoge frequenties.

Let nu goed op:

In spraak dragen vooral de lage frequenties bij aan het volume; deze hoor je dus nog vrij goed.

Echter, de spraakintelligentie zit in de hoge tonen welke je dus min of meer helemaal mist.

Omdat je de lage tonen redelijk hoort kun je de spraak wel horen, maar omdat je de hoge tonen niet of nauwelijks hoort heb je grote problemen met het verstaan. Je zult deze hoge frequenties dus echt veel beter moeten horen om alles beter te verstaan.

Nu bereiken we het punt waar het interessant wordt:

Lage frequenties worden in lucht tamelijk goed doorgegeven, deze kun je dus op grotere afstand nog horen, tot het andere eind van de kamer.

Echter, het doorgeven van hoge frequenties in lucht neemt snel af met de afstand. Het is als het ware zo: door de mond uitgesproken vallen de hoge frequenties in een boog naar de grond net voor de voeten van de spreker. De midden frequenties komen verder: tot het midden van de kamer. De lage frequenties bereiken het eind van de kamer.

Kortom: hoe verder het oor van de mond van de spreker, des te minder hoge frequenties hoor je en des te minder is het te verstaan. Want het deel dat essentieel is voor het verstaan ligt op het tapijt en zal nooit je oren bereiken.

Kortom: hou de afstand kort om beter te verstaan.

Kom dichterbij, hoe doe je dat?

Er zijn twee manieren:

1. Kom lichamelijk dichterbij

Het oor dichter bij de mond van de spreker brengen. Dit kan bij een één op één situatie; het is onmogelijk in groepen.

2. Kom electronisch dichterbij

Dit kan oa door een ringleiding of solo-apparatuur. De ontvanger is maar 15 cm van de mond van de spreker en zo wordt het doorgegeven onafhankelijk van de frequentieverdeling. Zo vangt de ontvanger ze ook op waarna het signaal weer 15 cm moet afleggen om bij het luisterende oor te komen. Hierdoor is er geen verlies van spraakintelligentie.

Voorbeelden: FM d.m.v. radiogolven; infrarood; het geluid bereikt je oor via lichte golven waarin ook de hoge frequenties. Bij het gebruik van een ringleiding  maak je gebruik van een variabel magnetisch veld waaronder ook de hoge frequenties worden doorgegeven. Met deze systemen mag je dus perfect spraakverstaan verwachten (binnen de marges van je hoorprobleem); de afstand is behoorlijk ingekort waardoor de vier opgesomde afstandsgerelateerde problemen wegvallen.

Begrijp me goed: hoorapparaten kunnen het afstandsprobleem niet oplossen met verlies van hoge tonen tot gevolg. Met grotere afstand moet je je hoorapparaat dus ondersteunen met soloapparatuur of ringleiding.

Voorbeeld: man zit 3 m van de ringleiding. Met de hoorapparaten in de microfoonstand en met liplezen kan hij het verstaan, maar het kost veel inspanning. Met de T-stand bleek de spraak veel helderder net alsof er in zijn oor gepraat werd. Het was zo’n heldere spraak dat hij het op zijn gemak af kon.

Daarna liep hij naar achterin de zaal: met microfoon stand moest hij de grootste moeite doen om het te verstaan: al het levendige was weggevallen; de stem klonk erg laag en gedempt. Echter, met t-stand werd het geluid weer prachtig en helder, net alsof men direct in zijn oor praatte.

Kortom: door electronisch de afstand te verkleinen kun je dramatische verbetering krijgen in het spraakverstaan. Dus of je nu het gewone oor gebruikt of een hoorapparaat, de allerbelangrijkste manier om beter te verstaan is heel eenvoudig: verkort te afstand!
________________

 

De praktijk van het betere horen

© June 2000 by Neil Bauman, Ph.D.

Vraag: graag ontvang ik enkele praktische tips om beter te verstaan thuis en in restaurants. Ik had niet gedacht dat andere stoffering zo veel zou uitmaken. Hoe komt dat? Verder de vraag, waar ga je zitten in zo iets al een restaurant?

Antwoord: Dat zijn mooie vragen. Het verstaan van mensen thuis of in restaurants kan ontmoedigend zijn. Laten we de onderwerpen apart bespreken en leren hoe we de nadelen in ons voordeel kunnen veranderen: beter horen met minder inspanning.

Ik neem aan dat je hoorapparaten draagt, dat je ringleiding of soloapparatuur gebruikt en dat je ook nog steun hebt van liplezen. Hieronder volgen praktische tips, ze kosten niets.

In onze huizen

De huizen tegenwoordig zijn niet ontworpen voor optimaal spraakverstaan door slechthorenden. Om ze gebruiksvriendelijker te maken hier 3 punten  met aandacht voor licht, afstand en storend geluid.

1. Licht

Bijna elke slechthorende leest van de lippen, hiervoor is goede lichtinval belangrijk. Hiervoor is het noodzakelijk de belichting te herzien: ieders gezicht moet goed belicht zijn, zonder in de ogen te schijnen. Dus geen traditionele tafellampen, liefst vloerlampen en als tweede keuze lampen op een standaard met licht tamelijk hoog.

Een andere factor: het licht van het raam; wel licht om te belichten maar niet om te verblinden. Dus geen stoel of sofa voor het raam want men zit zo in het tegenlicht, dit compliceert het liplezen. Let op in de klas met de leraar. Meestal is van plaats wisselen een oplossing, soms de spreekrichting veranderen. Het gezicht is dan minimaal half in het licht.

2. Afstand

Afstand is een vijand van slechthorenden. We moeten zo dicht mogelijk bij de spreker zitten. Maar weinigen realiseren zich hoe kritisch afstand is bij het spraakverstaan. Een voorbeeld: zie eerder.

Voor een persoon met een normaal gehoor is dit geen probleem. Hun dynamische bereik is veel groter dan dat van slechthorenden. Dus op die afstand van 10 meter horen we bijna niets. In plaats van de mensen te laten schreeuwen kunnen we beter de stoelen dichterbij elkaar zetten. Liefst geen hoefijzervorm, maar dicht tegenover elkaar. Vooral de kortere afstand maakt veel uit. Dit is ook makkelijker met liplezen ;liever tegenover iemand dan naast iemand.

3. Achtergrondgeluid

Een vijand van goed spraakverstaan is achtergrondgeluid. We hebben de natuurlijke neiging te gaan kletsen waar het stil is! Een eeuw geleden had elke kamer een deur, nu heb je open architectuur, met meestal keuken, eetkamer en zitkamer als een geheel. Het geluid van de ene ruimte stoort elders waardoor het spraakverstaan problematisch wordt.

Indien mogelijk ga de ruimten afzonderen, sluit deur als die er is. Laat kinderen beneden of buiten spelen of in hun eigen kamers als je een slechthorende gast op visite hebt.

Zet de TV, radio en stereo uit, omdat dit goed spraakverstaan onmogelijk maakt. Hetzelfde geldt voor elke andere herriemaker in huis zoals de afwasmachine, wasmachine etc. Deze kunnen wachten tot de conversatie ten einde is.

Als het verkeer of ander geluid buitenshuis een probleem, sluit het raam of de deur aan die kant van het huis of ga zitten op een rustiger plek in het huis.

Als er twee groepen door elkaar praten, probeer dan beide groepen in een aparte ruimte te zetten, omdat het anders echt niet te verstaan is. Bovendien gaat men ook nog harder praten. Kortom: een groep moet naar een andere plek.

In restaurants

In restaurants is de luister- en verstaan-situatie meestal beroerd. Er is nauwelijks controle te krijgen op het gelach, het klinken van bestek, het geluid van kasregisters en de borden bij het afruimen. Daarboven heb je dan nog de altijd aanwezige achtergrondmuziek wat meestal niet wordt onderkend. Vaak hoor je ook nog verkeersgeluiden als men binnenkomt of gaat.

Wat kan je hieraan doen? Hier enkele dingen om te overwegen:

Indien mogelijk, selecteer een rustig restaurant. Sommigen zijn opzettelijk erg rumoerig; andere zijn zacht of gedempt. Heb je de keuze kies dan een rustig restaurant. Vraag eens rond wat er beschikbaar is in dit genre.

Alle restaurants zijn veel rumoeriger tijdens de actieve uren. Kies daarom indien mogelijk een tijd buiten de spitsuren. Dit maakt een flink verschil. Dus ga vroeg lunchen om 11.50h ipv om 12,45h. In het eerste geval zijn er 10 mensen en in het tweede geval honderden.  Tegen 12,45 ben je al klaar waarschijnlijk.

Veel restaurant hebben niet alleen gedemd geluid maar ook dimlicht. Dat is heel moeilijk als je op liplezen bent aangewezen. Wat kun je doen? Als je de kelner vraagt het licht op te draaiien dan jaag je de rest van het publiek weg. Echter niet alles is verloren. Er zijn verschillende mogelijkheden afhankelijk van het restaurant. Je kunt evt een tafel kiezen langs de muur met lichtschijnsel op je tafel. Als het buiten licht is vraag dan een tafel bij het raam en gebruik het beschikbare daglicht om te liplezen. Misschien kun je het licht laten opdraaien indien je in een hoek zit of in een aparte kamer? Vragen staat vrij! Als je je behoeften niet uitlegt hoe kan iemand je dan helpen!

Als het restaurant schimmig is en kaarsen gebruikt, pas dan de volgende tips toe: zet de kaarsen zo dat je er niet door gestoord wordt, dus aan de rand van de tafel; geen kaars tussen jou en je contactpersoon. Vraag meer kaarsen en plaats die aan de rand van de tafel wat het liplezen (bij romantische diners) vergemakkelijkt.

Kies met zorg je tafel, niet bij de hoofdingang vanwege het rumoer van steeds passerende mensen. Ook niet bij de kassa, de keuken of de rolband waar het meestal ook erg druk en rumoerig is. Als er een buffet is, ga dan ver hiervandaan zitten.

Een andere overweging: ik geef de voorkeur aan een tafel langs de muur. Dit houdt veel lawaai tegen dat op me afkomt vanuit alle mogelijke richtingen vergeleken bij een tafel in het midden van de ruimte. Als er keuze is tussen een losse tafel of een hokje, kies dan de laatste, omdat dat rustiger is. Kies geen tafel net onder de luidspreker of de muziek overvalt je tijdens het gesprek. Kies altijd een tafel zo ver mogelijk van luidsprekers als mogelijk.

Kies een tafel zo dat de ober je niet van achter benaderd en begin met praten. Ik zit graag zo dat ze me benaderen in het licht; dit maakt het overleg makkelijker.

Tenslotte neem zelf het initiatief om een geschikte tafel te selecteren, laat dat niet over aan je goedhorende collega’s. Ze kennen je argumenten niet en waarom je nu net daar wil zitten. 

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het toppunt van ontoegankelijkheid?

Onlangs nam prof Cremers afscheid van het UMC St Radboud afd KNO met de rede: "Horen, daar gaat het om". Wij als slechthorenden  kunnen dat slechts bevestigen en we zijn prof Cremers zeer erkentelijk voor zijn inspanningen mensen met een serieus hoorprobleem te helpen mbv een Baha ed. Echter, ook tijdens het afscheidswoord hadden we graag willen horen wat er gezegd werd. Helaas in de grote zaal van de Vereniging was er geen ringleiding, noch schrijftolk of powerpointpresentatie aanwezig. De vele aanwezigen met een gehoordefect zullen daarom enigzins beduusd het einde hebben afgewacht, het ging helemaal niet om het horen, toch?