wees auditief toegankelijk
Home » Spraakverstaan/afstand » Tips/tricks

Tips/tricks

Tips en tricks voor beter spraakverstaan. © June 2000 by Neil Bauman, Ph.D.

Het verstaan van mensen thuis of in restaurants kan ontmoedigend zijn, het kost veel meer inspanning om “iets mee te krijgen” ondanks dat je hoorapparaten gebruikt met ook nog liplezen. Hieronder volgen praktische tips, ze kosten niets.

In onze huizen

De huizen tegenwoordig zijn niet ontworpen voor optimaal spraakverstaan door slechthorenden. Om ze gebruiksvriendelijker te maken hier die punten die aandacht verdienen:

1. Licht

Bijna elke slechthorende leest van de lippen, hiervoor is goede lichtinval belangrijk. Hiervoor is het noodzakelijk de belichting te herzien: ieders gezicht moet goed belicht zijn, zonder in de ogen te schijnen. Dus geen traditionele tafellampen, liefst vloerlampen en als tweede keuze lampen op een standaard met licht tamelijk hoog.

Een andere factor: het licht van het raam; wel licht om te belichten maar niet om te verblinden. Dus geen stoel of sofa voor het raam want men zit zo in het tegenlicht, dit compliceert het liplezen. Let op in de klas met de leraar. Meestal is van plaats wisselen een oplossing, soms de spreekrichting veranderen. Het gezicht is dan minimaal half in het licht.

2. Afstand

Zoals boven aangegeven is afstand een probleem bij het spraakverstaan. We moeten zo dicht mogelijk bij de spreker zitten. Maar weinigen realiseren zich hoe kritisch afstand is bij het spraakverstaan voor slechthorenden, terwijl goedhorenden daar veel minder problemen bij ondervinden: zij hebben een veel beter dynamische bereik. In plaats van de mensen te laten schreeuwen (volume opdraaien) kunnen we beter de stoelen dichterbij elkaar zetten. Liefst geen hoefijzervorm, maar dicht tegenover elkaar. Vooral de kortere afstand maakt veel uit. Dit is ook makkelijker met liplezen ;liever tegenover iemand dan naast iemand.

3. Achtergrondgeluid

Een vijand van goed spraakverstaan is achtergrondgeluid. We hebben de natuurlijke neiging te gaan kletsen waar het stil is! Een eeuw geleden had elke kamer een deur, nu heb je open architectuur, met meestal keuken, eetkamer en zitkamer als een geheel. Het geluid van de ene ruimte stoort elders waardoor het spraakverstaan problematisch wordt.

Indien mogelijk ga de ruimten afzonderen, sluit deur als die er is. Laat kinderen beneden of buiten spelen of in hun eigen kamers als je een slechthorende gast op visite hebt. Zet de TV, radio en stereo uit, omdat dit goed spraakverstaan onmogelijk maakt. Hetzelfde geldt voor elke andere herriemaker in huis zoals de afwasmachine, wasmachine etc. Deze kunnen wachten tot de conversatie ten einde is. Als er twee groepen door elkaar praten, probeer dan beide groepen in een aparte ruimte te zetten, omdat het anders echt niet te verstaan is. Bovendien gaat men ook nog harder praten. Kortom: een groep moet naar een andere plek. Als het verkeer of ander geluid buitenshuis een probleem is, sluit het raam of de deur aan die kant van het huis of ga zitten op een rustiger plek in het huis.

In restaurants

In restaurants is de luister- en verstaan-situatie meestal beroerd. Er is nauwelijks controle te krijgen op het gelach, het klinken van bestek, het geluid van kasregisters en de borden bij het afruimen. Daarboven heb je dan nog de altijd aanwezige achtergrondmuziek wat meestal niet wordt onderkend. Vaak hoor je ook nog verkeersgeluiden als men binnenkomt of gaat.

Wat kan je hieraan doen? Hier enkele dingen om te overwegen:

Indien mogelijk, selecteer een rustig restaurant. Sommigen zijn opzettelijk erg rumoerig; andere zijn zacht of gedempt. Heb je de keuze kies dan een rustig restaurant. Vraag eens rond wat er beschikbaar is in dit genre.

Alle restaurants zijn veel rumoeriger tijdens de actieve uren. Kies daarom indien mogelijk een tijd buiten de spitsuren. Dit maakt een flink verschil. Dus ga vroeg lunchen om 11.50h ipv om 12,45h. In het eerste geval zijn er 10 mensen en in het tweede geval honderden. Tegen 12,45 ben je al klaar waarschijnlijk.

Veel restaurant hebben niet alleen gedempt geluid maar ook dimlicht. Dat is heel moeilijk als je op liplezen bent aangewezen. Wat kun je doen? Als je de kelner vraagt het licht op te draaien dan jaag je de rest van het publiek weg. Echter niet alles is verloren. Er zijn verschillende mogelijkheden afhankelijk van het restaurant. Je kunt eventueel een tafel kiezen langs de muur met lichtschijnsel op je tafel. Als het buiten licht is vraag dan een tafel bij het raam en gebruik het beschikbare daglicht om te liplezen. Misschien kun je het licht laten opdraaien indien je in een hoek zit of in een aparte kamer? Vragen staat vrij! Als je je behoeften niet uitlegt hoe kan iemand je dan helpen!

Als het restaurant schimmig is en kaarsen gebruikt, pas dan de volgende tips toe: zet de kaarsen zo dat je er niet door gestoord wordt, dus aan de rand van de tafel; geen kaars tussen jou en je contactpersoon. Vraag meer kaarsen en plaats die aan de rand van de tafel wat het liplezen (bij romantische diners) vergemakkelijkt.

Kies met zorg je tafel, niet bij de hoofdingang vanwege het rumoer van steeds passerende mensen. Ook niet bij de kassa, de keuken of de rolband waar het meestal ook erg druk en rumoerig is. Als er een buffet is, ga dan ver hiervandaan zitten.

Een andere overweging: ik geef de voorkeur aan een tafel langs de muur. Dit houdt veel lawaai tegen dat op me afkomt vanuit alle mogelijke richtingen vergeleken bij een tafel in het midden van de ruimte. Als er keuze is tussen een losse tafel of een hokje, kies dan de laatste, omdat dat rustiger is. Kies geen tafel net onder de luidspreker of de muziek overvalt je tijdens het gesprek. Kies altijd een tafel zo ver mogelijk van luidsprekers als mogelijk.

Kies een tafel zo dat de ober je niet van achter benadert en begin met praten. Ik zit graag zo dat ze me benaderen in het licht; dit maakt het overleg makkelijker.

Tenslotte neem zelf het initiatief om een geschikte tafel te selecteren, laat dat niet over aan je goedhorende collega’s. Ze kennen je argumenten niet en waarom je nu net daar wil zitten.