wees auditief toegankelijk
Home » Spraakverstaan/afstand

Spraakverstaan: therapie en theorie

Therapie: Hoe kan ik me beter redden in de communicatie van alle dag en bij speciale gelegenheden?  

Veelal draagt men een gehoorapparaat, maar al snel wordt duidelijk dat er meer nodig is wanneer men een gesprek voert in een grotere groep. Zoek niet altijd de oorzaak bij jezelf. Het is heel belangrijk dat men langzaam en duidelijk tegen je praat, niet alleen bij mondeling contact maar ook per telefoon. Geef steeds zo snel mogelijk aan wat je wenst en dan zal het beter gaan. Zo niet benadruk dit dan, want sommige sprekers zijn hardleers. Voor iemand die met een slechthorende praat zijn er wat regels, daarnaast zijn er regels voor een slechthorende om meer te halen uit een gesprek met een ander. Zie de flap: spraakverstaan/afstand.

 

Als dit alles is afgevinkt en het spraakverstaan is nog steeds een probleem dan moeten we aan extra apparatuur gaan denken. Deze is bedoeld om de afstand van de bron tot het oor te verkleinen en om de invloed van omgevingsgeluid te minimaliseren.

 

Al sinds de vijftiger jaren van de vorige eeuw is en blijft de ringleiding daarvoor een heel goed hulpmiddel. zie de flap: ringleiding en auditieve toegankelijkheid. Met een draad langs de plint en gekoppeld aan een versterker creert men een magnetisch veld en als je je daarin bevindt dan lijkt het net alsof het geluid rechtstreeks in je hoorapparaat wordt ontvangen; de zg luisterspoel reageert op de veranderingen in het magnetisch veld. De luisterspoel is zo een ontvanger van een toon die vrij is van omgevingsgeluid en vaak tamelijk sterk is.

 

Als alternatief voor een ringleiding kiest men voor het gemak ook wel voor solo apparatuur bestaande uit een zender en een ontvanger. Bij nader inzien komt men er dan vaak achter dat een ringleiding op den duur toch een veel makkelijkere en goedkopere oplossing biedt. De NVVS-Gelre heeft op dit gebied veel expertise verzameld en op aanvraag informeren we U graag over de afweging ringleiding versus solo apparatuur.

 

Als onafhankelijke adviseur kunt U ook Oorakel of GGMD benaderen. Dan gaat het over meer dan ringleiding/solo apparatuur maar ook over:

 

  • Heeft u vragen over flitslampen, trilwekkers?
  • Wilt u meer weten over de teksttelefoon?
  • Wilt u eens solo-apparatuur uitproberen? Foto
  • Heeft u problemen met (mobiel) bellen? Foto's
  • Wilt u meer weten over de vergoedingen van deze hulpmiddelen?
  • Andere vragen over doofheid of slechthorendheid?

 

 

Theorie: Spraakverstaan bij gehoorverlies in relatie tot de afstand

Inleiding.

Een gehoorapparaat is een aanpassing aan het probleem maar het is geen adequate oplossing van het probleem. De oplossing voldoet redelijk bij een overleg van één op één, maar niet in andere situaties, zoals bij het telefoneren, in rumoerige ruimten en gezelschappen of op grotere afstand. Wat is hieraan te doen? Hierbij een aantal tips ontleent aan:  http://www.hearinglosshelp.com/articles/singlemost.htm: © August 2006 by Neil Bauman, Ph.D.

Het is ongelooflijk eenvoudig om een beter spraakverstaan te krijgen: hou de afstand tot de mond van de spreker zo kort mogelijk! Er zijn 4 argumenten daarvoor:

1. Geluid neemt af met toenemende afstand

Deze afname is echt veel sterker dan je denkt! Het geluid neemt namelijk af met het kwadraat van de afstand: Als ik direct in je rechter oor praat (afstand 25 cm) dan hoor je me voor 100%; echter op 100 cm is er nog maar 1/4*1/4 =1/16 ste over van de geluidssterkte (kwadratenwet). Bij 5 m is dat nog maar 1/400 ste. Dus een verkorting van de afstand is een heel belangrijke factor om je gehoorprobleem te overkomen; als je het luider wil horen, ga dichterbij staan!

2. Achtergrondruis wordt erger met toenemende afstand

Met toenemende afstand komt er meer ruis tussen jou en de spreker; omdat deze ruis dichterbij is dan de spreker- hoor je de ruis beter. Hierdoor wordt de stem van de spreker weggedrukt. Elk ongewoon geluid zoals kuchen, papiergekreukel, geschuif in de stoel, gepraat van mensen en elk ander geluid van buiten door het raam of deur maakt het des te moeilijker om de spreker te verstaan naarmate je verder van hem/haar afstaat. Een hoorapparaat dragen is in deze gevallen niet echt de oplossing, want met toenemende afstand moet je je apparaten steeds harder zetten. Als je dit doet pikken je apparaten steeds meer achtergrond op; dus je hebt steeds meer interferentie bij het spraakverstaan. Daarentegen: als je direct in iemands oor praat, is er nauwelijks sprake van achtergrond! Vandaar: elimineer de achtergrond zo veel mogelijk: verkort de afstand!

3) Spraak raakt vervormt met toenemende afstand.

Geluid van spraak wordt door de lucht getransporteerd, maar dit is storingsgevoelig. Bij voorbeeld: afbuigingen en reflecties door harde oppervlakten kunnen in een ruimte de spraak sterk verstoren. Hoe dichterbij, des te minder last heb je ervan. Als de spreker direct in je oor praat heb je helemaal geen last van verstoring. Daarom: verminder de verstoring: hou de afstand kort!

4. Spraakintelligentie neemt af met toenemende afstand

Hoe verder je van de spreker staat des te meer tijd heb je nodig om van de woordenbrij een relevante tekst te maken. De meeste slechthorenden hebben een hoge tonen verlies (rechts in het audiogram), dit bepaalt het spraakverstaan. Bij lage tonen doofheid hoor je de lage frequenties nauwelijks nog en dit bepaalt sterk het volume. Dus: in spraak dragen vooral de lage frequenties bij aan het volume en het spraakverstaan zit in de hoge tonen. Je zult deze hoge frequenties dus echt veel beter moeten horen om alles beter te verstaan. Helaas: lage frequenties worden in lucht tamelijk goed doorgegeven, deze kun je dus op grotere afstand nog horen, tot het andere eind van de kamer. Daarentegen gaat het doorgeven van hoge frequenties in lucht slecht en dit neemt snel af met de afstand. Het is als het ware zo: door de mond uitgesproken vallen de hoge frequenties in een boog naar de grond net voor de voeten van de spreker. De midden frequenties komen verder: tot het midden van de kamer. De lage frequenties bereiken het eind van de kamer. Kortom: hoe verder het oor van de mond van de spreker verwijderd is, des te minder je de hoge frequenties hoort en des te minder is het te verstaan. Want het deel dat essentieel is voor het verstaan ligt op het tapijt en zal nooit je oren bereiken. Daarom wederom: hou de afstand kort om beter te verstaan.

Kom dichterbij, hoe doe je dat? Er zijn twee manieren:

1. Kom lichamelijk dichterbij

Het oor dichter bij de mond van de spreker brengen. Dit kan bij een één op één situatie maar het is onmogelijk in groepen.

2. Kom electronisch dichterbij

Dit kan oa door een ringleiding of solo-apparatuur. De ontvanger is maar 15 cm van de mond van de spreker en zo wordt het doorgegeven onafhankelijk van de frequentieverdeling. Zo vangt de ontvanger ze ook op waar na het signaal weer 15 cm moet afleggen om bij het luisterende oor te komen. Hierdoor is er geen verlies van spraakintelligentie.

Voorbeelden: FM d.m.v. radiogolven; infrarood; het geluid bereikt je oor via lichte golven waarin ook de hoge frequenties. Bij het gebruik van een ringleiding maak je gebruik van een variabel magnetisch veld waaronder ook de hoge frequenties worden doorgegeven. Met deze systemen mag je dus perfect spraakverstaan verwachten (binnen de marges van je hoorprobleem); de afstand is behoorlijk ingekort waardoor de vier opgesomde afstandsgerelateerde problemen wegvallen. Begrijp me goed: hoorapparaten kunnen het afstandsprobleem niet oplossen, het verlies van hoge tonen ondervang je er niet mee. Met grotere afstand moet je je hoorapparaat dus ondersteunen met soloapparatuur of ringleiding.

Voorbeeld: man zit 3 m van de ringleiding. Met de hoorapparaten in de microfoonstand en met liplezen kan hij het verstaan, maar het kost veel inspanning. Met de T-stand bleek de spraak veel helderder net alsof er in zijn oor gepraat werd. Het was zo’n heldere spraak dat hij het op zijn gemak af kon. Daarna liep hij naar achterin de zaal: met microfoon stand moest hij de grootste moeite doen om het te verstaan: al het levendige was weggevallen; de stem klonk erg laag en gedempt. Echter, met t-stand werd het geluid weer prachtig en helder, net alsof men direct in zijn oor praatte. Kortom: door elektronisch de afstand te verkleinen kun je dramatische verbetering krijgen in het spraakverstaan. Dus of je nu het gewone oor gebruikt of een hoorapparaat, de allerbelangrijkste manier om beter te verstaan is heel eenvoudig: verkort te afstand!

Hieronder enkele demo’s die het je zelf laten ervaren wat een ringleiding doet, dat is effectiever dan het te beschrijven. De situaties zijn:

Ringleidingtesten

Beoordeel het effect van een ringleiding toegepast in een zaal, een kerk en de metro (tweede link). Via bijgaande link kom je op een pagina waar de achterkant van een hoorapparaat 2 keer groot omcirkeld is. Druk op m = gewone audio inclusief echo; T = ringleiding stand of 0 = uit. Het geluid via de ringleiding is veel helderder. Onthoudt de kristal helderheid en vergelijk je eigen voorzieningen hiermee. Zijn deze minder duidelijk, trek dan aan de bel: meldt het bij de beheerder en tevens aan: http://www.hoorwijzer.nl/zoek-en-kies/gebouwen-met-voorziening-voor-slechthorenden.html

 

kerk, vergaderruimte: www.hearingloop.org/SoundDemo.html; http://www.youtube.com/watch?v=_3XoVrUjfaY&feature=share

uitleg, maar tevens sublieme demonstratie van het kristalheldere geluid: http://www.youtube.com/watch?v=A6pkiq3RNKo&feature=related

metro: http://www.youtube.com/watch?v=Ahbz0VvlZF0&feature=youtu.be

Met dank aan onze Amerkaanse collega's voor deze demo!

Je iPhone als hoorapparaat

zie : Luisterhulp
https://itunes.apple.com/nl/app/id569522474
https://itunes.apple.com/gb/app/bioaid/id577764716